Keeperstatistieken uitgelegd: van reddingspercentage tot shot map

Keeperstatistieken laten zien hoeveel werk een doelman krijgt en hoe hij dat werk verwerkt. De basis bestaat uit vier cijfers: schoten op doel tegen, reddingen, tegendoelpunten en clean sheets. Het reddingspercentage combineert de eerste drie. Die cijfers zeggen echter niets over hoe moeilijk de schoten waren. Daarvoor zijn post-shot expected goals (PSxG) en een shot map nodig: de eerste meet de kwaliteit van elk schot dat op doel kwam, de tweede laat zien waar de pogingen vandaan kwamen. Dit artikel legt per statistiek uit wat die meet, hoe die berekend wordt en waar de interpretatie vaak misgaat.

Kort samengevat

• Een schot op doel is een poging die erin gaat of erin was gegaan zonder ingreep van de keeper of de laatste verdediger. Een schot op de paal dat naast gaat, telt niet als schot op doel.
• Reddingspercentage = reddingen ÷ schoten op doel tegen × 100. Het cijfer houdt geen rekening met de kwaliteit van de schoten.
• Clean sheets zeggen minstens zoveel over de verdediging als over de keeper.
• Goals prevented (PSxG min tegendoelpunten) laat zien hoeveel doelpunten een keeper meer of minder tegenhield dan een gemiddelde doelman zou hebben gedaan.
• Een shot map lees je in vaste volgorde: legenda, speelrichting, locatie en daarna de kenmerken van de markers. Kleuren en symbolen verschillen per databron.

Inhoudsopgave

• Wat telt als schot op doel
• De basiscijfers voor keepers op een rij
• Zo bereken je het reddingspercentage
• Waarom clean sheets vooral een teamcijfer zijn
• Verder kijken: PSxG en goals prevented
• Wat keeperstatistieken buiten het schotstoppen meten
• Een shot map lezen
• Schoten op doel en shot map samen
• Waarom cijfers per databron verschillen
• Onze kijk op keeperstatistieken
• Keeperstatistieken volgen tijdens de wedstrijd
• Veelgestelde vragen
• Bronnen

Wat telt als schot op doel

Alle keeperstatistieken beginnen bij het schot op doel. BBC Sport omschrijft een schot op doel als een poging die in het doel gaat, of een doelgerichte poging die erin was gegaan als de keeper of een laatste verdediger de bal niet had tegengehouden. Een bal die tegen de paal of lat gaat en daarna naast het doel verdwijnt, geldt als schot naast doel.

Daaruit volgen drie categorieën die in vrijwel elke wedstrijdstatistiek terugkomen:

Een geblokt schot zegt iets over de verdediging, niet over de doelman. Een analyse van keeperdata wijst erop dat een geblokt schot niet meetelt in het record van de keeper, omdat het hem niet op de proef stelde. Dat onderscheid is belangrijk: een team dat veel schoten blokt, kan een keeper met weinig reddingen opleveren, terwijl die keeper zelf weinig invloed op dat aantal had.

Wie wil zien hoe schoten op doel zich verhouden tot de kwaliteit van kansen, vindt een uitgebreide uitleg in het artikel over xG en schoten op doel.

De basiscijfers voor keepers op een rij

De onderstaande tabel geeft de standaardstatistieken die op vrijwel elke wedstrijd- of spelerspagina staan, met de berekening en het belangrijkste aandachtspunt.

Een hoofdstuk over keeperanalyse van DataField.Dev noemt tegendoelpunten, reddingspercentage en clean sheets als de traditionele maatstaven en stelt dat geen ervan rekening houdt met de kwaliteit van de schoten. Bij gevangen en weggestompte ballen gaat het volgens dezelfde bron vooral om het volume, niet om de kwaliteit van de actie.

Zo bereken je het reddingspercentage

De formule is eenvoudig: SV% = (reddingen ÷ schoten op doel) × 100. Reddingen zijn de schoten op doel minus de tegendoelpunten. Geblokte schoten en pogingen naast het doel vallen buiten de berekening.

Een rekenvoorbeeld

Stel dat een keeper in tien competitiewedstrijden 40 schoten op doel tegen krijgt en daarvan 10 doorlaat.

1. Reddingen: 40 − 10 = 30.
2. Reddingspercentage: 30 ÷ 40 = 0,75.
3. Maal 100: 75 procent.

Dat is iets boven het niveau dat als competitiegemiddelde wordt genoemd: ongeveer zeven reddingen per tien schoten op doel.

Waarom 75 procent niet altijd beter is dan 68 procent

Het reddingspercentage behandelt elk schot op doel als even moeilijk. In de praktijk is een slap schot van 30 meter iets heel anders dan een vrije kopbal op vijf meter. Een keeper die vooral afstandsschoten krijgt, heeft doorgaans een hoger reddingspercentage dan een collega die veel een-op-eensituaties moet verwerken.

Een voorbeeld maakt dat concreet:

• Keeper A speelt bij een team dat laag verdedigt en de zestien goed afsluit. Hij krijgt 40 schoten op doel, vooral van afstand, en redt er 30: 75 procent.
• Keeper B speelt bij een team dat hoog druk zet en regelmatig in de omschakeling wordt verrast. Hij krijgt 40 schoten op doel, vaak na een doorgebroken aanvaller, en redt er 27: 67,5 procent.

Op papier lijkt keeper A beter. Het kan echter goed zijn dat keeper B meer moeilijke ballen heeft gekeerd. Pieter Zwart van VI beschreef dit probleem al eerder: basale keeperstatistieken zeggen betrekkelijk weinig, omdat ze minstens zoveel over de speelstijl van het team zeggen als over de keeper zelf.

Voor een eerlijke vergelijking zijn daarom drie vragen nodig:

• Hoeveel minuten speelde de keeper? Bij weinig wedstrijden kan een enkele redding het percentage sterk verschuiven.
• Van welke afstand en uit welke hoek kwamen de schoten?
• Hoe verdedigt het team: laag en compact of hoog en open?

Waarom clean sheets vooral een teamcijfer zijn

Een clean sheet is een wedstrijd zonder tegendoelpunt, toegekend aan de keeper die die wedstrijd speelde. In de Premier League gaat de Golden Glove naar de keeper met de meeste clean sheets van het seizoen. Daardoor is het een van de bekendste keepercijfers.

Als maatstaf voor de keeper zelf is het cijfer beperkt. Een sterke verdediging die weinig kansen weggeeft, kan een gemiddelde keeper veel clean sheets opleveren. Omgekeerd kan een uitstekende keeper bij een team dat elke week twintig schoten weggeeft, weinig wedstrijden zonder tegendoelpunt halen, ook als hij er veel tegenhoudt.

Clean sheets zijn wel bruikbaar als vooruitblik op een wedstrijd. Wie wil weten hoe groot de kans is dat een team de nul houdt, combineert de verwachte doelpunten van de tegenstander met een kansmodel. Hoe dat werkt, staat in het artikel over de kans op een clean sheet berekenen.

Verder kijken: PSxG en goals prevented

Om de moeilijkheid van schoten mee te wegen, gebruiken analisten post-shot expected goals. Gewone expected goals (xG) geven de kans dat een schot een doelpunt wordt op basis van de situatie vóór het schot: afstand, hoek, lichaamsdeel en het type aanval. Een uitgebreide uitleg staat in het artikel over expected goals.

PSxG breidt xG uit met informatie na het schot, vooral de plaats waar de bal het doelvlak bereikt. Een schot in de bovenhoek krijgt een hogere waarde dan een schot recht op de keeper, ook als beide vanaf dezelfde plek werden genomen. PSxG wordt alleen berekend voor schoten op doel, en is daarmee de maatstaf die het dichtst bij het werk van de keeper ligt.

Goals prevented berekenen

Uit PSxG volgt de statistiek die het meest wordt gebruikt om keepers te vergelijken: goals prevented = PSxG − tegendoelpunten. Een positieve waarde betekent dat een keeper beter presteerde dan verwacht.

Een voorbeeld over een halve competitie:

Keeper A heeft het hogere reddingspercentage, maar liet meer doelpunten door dan op basis van de schotkwaliteit verwacht mocht worden. Keeper B kreeg zwaardere schoten en hield ruim een doelpunt meer tegen dan een gemiddelde doelman. Juist dit verschil maakt PSxG waardevol voor scouts, analisten en journalisten.

Ook bij goals prevented geldt: hoe meer schoten, hoe betrouwbaarder het beeld. Over een handvol wedstrijden kan een enkele wereldredding of een enkele blunder het cijfer sterk kleuren.

Wat keeperstatistieken buiten het schotstoppen meten

Een moderne keeper doet meer dan schoten tegenhouden. Afhankelijk van de databron staan op een spelerspagina ook cijfers als:

• Passes en passnauwkeurigheid: hoe vaak de keeper meevoetbalt en hoeveel passes aankomen. Bij een team dat van achteruit opbouwt, ligt dit volume hoger.
• Lange ballen: het aandeel trappen over grote afstand. Een hoog aandeel zegt vaak meer over de speelwijze van het team dan over de kwaliteit van de keeper.
• Onderschepte voorzetten: hoe vaak de keeper een voorzet vangt of wegstompt in plaats van op de lijn te blijven.
• Acties buiten de zestien: ingrepen als ‘meeverdedigende laatste man’ achter een hoge defensielinie.

Deze cijfers vertellen vooral welk type keeper iemand is. Een doelman die vaak uitkomt en buiten de zestien ingrijpt, past bij een team met een hoge linie; een keeper die sterk is op de lijn maar weinig uitkomt, past beter bij een compacte, laag verdedigende ploeg.

Een shot map lezen

Een shot map is een grafische weergave van waar op het veld de pogingen in een wedstrijd of seizoen zijn genomen. Voor keepers zijn twee varianten relevant: de kaart van alle schoten die een team weggeeft, en de kaart van alleen de schoten die op doel kwamen. Die tweede laat zien welk werk de keeper werkelijk kreeg.

Er bestaat geen universeel ontwerp voor shot maps. Kleuren, symbolen en schalen verschillen per databron. Een gevulde cirkel kan bij de ene aanbieder ‘doelpunt’ betekenen en bij de andere ‘schot op doel’. Aannames als ‘rood is een goal’ leiden daarom snel tot verkeerde conclusies.

Stappenplan

1. Lees eerst de legenda. Daar staat wat kleur, vorm en grootte van de markers betekenen, en welke filters actief zijn (bijvoorbeeld alleen open spel, of zonder strafschoppen).
2. Controleer de speelrichting. Sommige kaarten tonen een half veld, andere het hele veld met beide teams in tegengestelde richting.
3. Kijk naar de locaties. Een cluster schoten binnen het doelgebied en de penaltystip wijst op kansen van hoge kwaliteit; veel markers rond en buiten de zestien wijzen op afstandsschoten.
4. Bekijk de grootte van de markers. Op veel kaarten staat de grootte voor de xG-waarde: hoe groter, hoe beter de kans.
5. Let op kleur en vorm. Die geven meestal de uitkomst aan: doelpunt, redding, geblokt of naast.
6. Gebruik de extra informatie als die beschikbaar is. Lichaamsdeel (voet of hoofd), type situatie (open spel, standaardsituatie, counter) en de minuut van het schot maken het beeld vollediger.

Wat een shot map over de keeper vertelt

Voor de beoordeling van een doelman is vooral de combinatie van locatie en uitkomst bruikbaar. Een keeper die tegendoelpunten krijgt van grote markers op vijf meter, krijgt weinig verwijt. Een keeper die meerdere doelpunten incasseert uit kleine markers van ver buiten de zestien, verdient een kritischere blik. Zo wordt de shot map de visuele tegenhanger van goals prevented.

Schoten op doel en shot map samen

Afzonderlijk geven beide maatstaven een onvolledig beeld. Het aantal schoten op doel zegt hoeveel werk een keeper kreeg, maar niet hoe zwaar dat werk was. De shot map laat de kwaliteit van de kansen zien, maar niet hoeveel daarvan het doel bereikten.

Samen ontstaat een helder verhaal over een wedstrijd:

• Weinig schoten op doel, kleine markers ver van het doel: de verdediging hield de tegenstander op afstand. De keeper had een rustige middag, ook al staan er weinig reddingen op zijn naam.
• Veel schoten op doel, vooral van afstand: de keeper kreeg volume maar geen grote kansen. Een hoog reddingspercentage ligt dan voor de hand.
• Weinig schoten op doel, maar grote markers dicht bij het doel: de tegenstander creëerde enkele grote kansen. Een of twee reddingen kunnen hier de uitslag hebben bepaald.
• Veel schoten op doel én grote markers: de verdediging liet veel toe en de keeper stond onder druk. Juist in zulke wedstrijden onderscheiden goede keepers zich, ook als ze doelpunten tegen krijgen.

Deze aanpak werkt in elke competitie. Voor wie de Nederlandse competitie volgt, staat in het artikel over Eredivisie-data lezen en gebruiken hoe deze cijfers in het seizoen 2026/27 te interpreteren zijn.

Waarom cijfers per databron verschillen

Wie dezelfde keeper op twee websites opzoekt, ziet soms verschillende aantallen reddingen of een andere PSxG-waarde. Dat is geen fout van één van beide, maar een gevolg van hoe data worden verzameld. Onderzoekers van DTAI aan de KU Leuven beschrijven drie oorzaken:

1. Locaties verschillen. De plek van een schot wordt door mensen of systemen vastgelegd en kan tussen aanbieders enkele meters afwijken.
2. Definities verschillen. Aanbieders maken eigen keuzes, bijvoorbeeld of een schot dat direct bij de voeten van de schutter wordt geblokt, als schot telt.
3. Extra informatie verschilt. De ene databron legt meer details per actie vast dan de andere.

Volgens de onderzoekers leidt dat vooral bij schoten van dichtbij tot verschillende xG-waarden. Voor de lezer betekent dit: vergelijk keepers binnen één databron, en wissel niet halverwege een analyse van bron.

Onze kijk op keeperstatistieken

Wij zien keeperstatistieken als een verhaal in lagen. Het reddingspercentage en het aantal clean sheets vormen de eerste laag: snel te lezen en direct beschikbaar, maar afhankelijk van het team. De tweede laag is de kwaliteit van de schoten, uitgedrukt in xG en PSxG. De derde laag is de wedstrijdcontext: wie had wanneer het overwicht en uit welke situaties kwamen de kansen.

Daarom brengen wij live scores, realtime statistieken en een momentum-meter per minuut samen op één plek. Een redding in de 80e minuut weegt anders wanneer de tegenstander op dat moment al een kwartier de wedstrijd domineert. Door cijfers en verloop naast elkaar te zetten, wordt zichtbaar wanneer een keeper zijn team overeind hield.

Onze AI-voorspellingen werken vanuit hetzelfde principe. De winkansen zijn gebaseerd op expected goals, recente vorm en onderlinge resultaten, niet op een enkel losstaand cijfer. Wie keeperstatistieken leest met de context van een wedstrijd erbij, begrijpt beter wat er gebeurde en wat er te verwachten valt.

Aria

Keeperstatistieken volgen tijdens de wedstrijd

Op BetsyScore staan live scores die elke paar seconden verversen, realtime statistieken, live opstellingen en uitgebreide spelersprofielen voor meer dan 200 competities, van de Eredivisie en de Premier League tot de Champions League en het WK 2026. De momentum-meter laat per minuut zien welk team de overhand heeft, zodat de cijfers van de keeper direct in de context van het wedstrijdverloop staan.

Voor wie vooruit wil kijken, geven de AI-gestuurde wedstrijdvoorspellingen per duel de winkansen op basis van expected goals, recente vorm en onderlinge resultaten. Alles is te vinden op BetsyScore, en verdere analyses staan op de BetsyScore voetbalblog.

Veelgestelde vragen

Telt een schot op de paal als schot op doel?

Nee. Een schot dat de paal of lat raakt en daarna naast gaat, geldt als schot naast doel. Alleen pogingen die in het doel gaan of erin waren gegaan zonder ingreep van de keeper of de laatste verdediger, tellen als schot op doel. Gaat de bal via de paal alsnog in het doel, dan is het een doelpunt en dus een schot op doel.

Wat is een goed reddingspercentage voor een keeper?

Als richtlijn geldt een competitiegemiddelde van ongeveer zeven reddingen per tien schoten op doel, dus rond de 70 procent. Een percentage daarboven is gunstig, maar alleen betekenisvol als ook de kwaliteit van de schoten bekend is. Daarvoor is goals prevented de betere maatstaf.

Wat is het verschil tussen xG en PSxG?

xG schat de kans op een doelpunt op basis van de situatie vóór het schot, zoals afstand en hoek. PSxG gebruikt ook informatie na het schot, vooral waar de bal het doel bereikt. Daardoor meet PSxG de moeilijkheid van het werk van de keeper nauwkeuriger.

Waarom staan er bij verschillende websites andere aantallen reddingen?

Databronnen hanteren eigen definities en leggen schotlocaties op hun eigen manier vast. Kleine verschillen in wat als schot of redding telt, leiden tot andere totalen. Vergelijk keepers daarom altijd binnen één en dezelfde databron.

Zijn clean sheets een goede maatstaf voor een keeper?

Clean sheets zijn een nuttig startpunt, maar weerspiegelen vooral de prestatie van het hele team. Een sterke verdediging kan een gemiddelde keeper veel wedstrijden zonder tegendoelpunt opleveren. Voor een beoordeling van de keeper zelf zijn reddingen in combinatie met PSxG en een shot map informatiever.

Bronnen

• BBC Sport: What is a shot on target?
• Insporta: Goalkeeper Analytics
• DataField.Dev: Chapter 13, Goalkeeper Analysis
• AthletePath: Voetbal reddingspercentage calculator
• VI: Walter Benítez, Jan Oblak en de reden dat keepers een datamysterie zijn
• DTAI KU Leuven: How data quality affects xG

Aanbevelingen

• Tempo, pressing en progressieve passes: de statistieken uitgelegd
• Clean sheet kans berekenen: xGA en Poisson-model uitgelegd
• xG en schoten op doel: wat de twee cijfers samen vertellen
• Spelersprofiel uitgelegd: zo lees je de cijfers van een voetballer